26 Eylül 2021 12:56:11

Yanıyoruz ve daha fazla yanacağız!

Paylaş

 

 

Günlerdir 35-36 derece sıcakla boğuşuyoruz. Rüzgar esmiyor. Geceleri sırılsıklam ter içinde sabahlıyor, bir gram uyku uyuyamıyoruz.

 

Meteorolojinin tahminlerine göre bu hafta Kocaeli’de sıcaklık gündüz gölgede 40 dereceyi aşacak. Gece sıcaklığı ise 28 derece bekleniyor.

 

Klimalı ortamda bulunanlar için elektrik faturası dışında hava hoş. Ama bu sıcakta bedenen çalışmak zorunda olanların Allah yardımcısı olsun. Kırk derece sıcakta boğaz tokluğuna asfalt döken, kanalizasyonda, inşaatların tepesinde çalışanların, fabrikalarda sırtından günde on ton yük geçenlerin halini düşünün.

 

 

 

Artan sıcaklıklar ve şiddetli rüzgarlar, Türkiye’nin güneyi ve batısında çok sayıda orman yangınını tetikledi.

 

Geride bıraktığımız birkaç günde yangınlar yerleşim yerlerini tehdit ediyor. Antalya’nın Manavgat ilçesi yangın tehlikesinden en fazla etkilenen yerleşim yeri oldu.

 

Türkiye’nin Akdeniz ve Ege kıyılarında kurak yaz aylarında orman yangınları yaygındır. Daha önceki yangınlar genellikle sabotajlarla ilişkilendirilse de bu seferki yangınların iklim krizi ile insan etkisinin bir sonucu olarak çıktığını söyleyebiliriz.

 

 

Türkiye’deki orman yangınları çoğunlukla Akdeniz ve Ege ormanlarının karakteristiğidir. Doğal olaylar sonucu belirli aralıklarla bu ormanların yandığını biliyoruz. Ancak, bu sefer deneyimlediğimiz yangınlar oldukça şiddetli ve iklim krizi etkisini kafamıza çekiçle vururcasına hissettiriyor. Küresel ölçekte ortalama yüzey sıcaklıkları beklenen değerlerin çok üzerine çıkmış durumda.

 

 

 

Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Utku Perktaş, küresel ısınmaya dikkat çekerek şu bilgileri veriyor:

 

-Türkiye’nin 1981 ila 2010 yılları arasında ilkbahar ortalama sıcaklıkları 12 santigrat dereceyken, 2021 yılı ortalama sıcaklığı 13.2 santigrat dereceye ulaşmış. Akdeniz bölgesinin büyük bölümünde ortalama yüzey sıcaklıkları beklenin üzerine çoktan çıkmış durumda. 2021 yılı ilkbahar döneminde gölgede en yüksek sıcaklık 38.4 santigrat dereceye ulaşmış. Durum böyle olunca yangınlar geçmiş yıllara göre bu yıl ve önümüzdeki yıllarda şiddetini artırarak devam edecek gibi.

 

 

-Sıcaklık anomalilerin yüksek olduğu Akdeniz Bölgesi, Türkiye’de orman yangınlarının en çok görülebileceği coğrafi bölge. Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü

 

Son 44 yıllık ortalama sıcaklığı: Sonuçlar tehlikeli

 

Hesaplamalar, 1983 ila 2012 aralığının kuzey yarı kürede son 400 yılın en sıcak dönemi olduğunu gösteriyor. Küresel düzeyde toprak ve okyanus sıcaklıkları ortalaması 1880’den beri 0,85 santigrat derece artış gösterdi. 2020 yılı ise sıcaklıklar anlamında dünya genelinde aşırılıklar yılıydı. Orman yangınları ile küresel sıcaklıklardaki artış arasında da pozitif bir korelasyon olduğu biliniyor.

 

 

-2019’da Avustralya yanıyordu. 2020’de Sibirya ve Kaliforniya yanıyordu. Bunlar, dramatik düzeydeki orman yangınlarının yeni örnekleri. İnsanlar orman yangınlarının iklim değişikliğiyle bağlantılı olup olmadığını soruyor. Uzmanlar evet diyorlar; günümüzdeki orman yangınlarının çoğu ve artan ciddiyeti ile küresel ısınmaya bağlı iklim değişikliğinden kaynaklanıyor. Bu cevaba ben de şiddetle katılıyorum. Orman yangınları bazı coğrafyaların gerçeği. Yangılar kimi zaman biyoçeşitliliği de destekleyen bir durum ortaya koyuyor. Ancak, bugünlerde yaşadığımız yangınlar, hele 17 il ve toplam 58 noktada çıkan orman yangınları küresel ısınmanın felaket düzeydeki etkilerini Avustralya, Sibirya ve Kaliforniya’dan sonra Türkiye üzerinde de gösteriyor.

 

 

 

-Yüksek sıcaklıklar buharlaşma oranını artıyor. Kendi çamaşırlarımızın güneşte hızla kuruması gibi bitki örtüsü de yüksek sıcaklıklarla su kaybediyor ve kuruyor. Böylece, kuruyan bitki örtüsü yanmaya karşı aşırı hassaslaşıyor. Küçük bir kıvılcımla hızla büyüyen orman yangınlarına tanık oluyoruz.

 

 

-Bu durumda ne yapılmalı? Karar verici merciler, ormanlarla ilgili düzenlemeleri hızla gözden geçirip, insanların ormanları piknik alanı olarak kullanmasını özellikle belli   dönemlerde sınırlamalı. Yangın ihtimali olan dönemlerde özellikle yerel yönetimler konu hakkında tetikte olmalı. Özellikle de küresel ısınmaya karşı, toplumun tüm kesimleri süratle bilinçlendirilmeli.