Dünyayı geliştiren nedir?

Dünyada düşünürlerin üzerinde tartıştığı birçok önemli konu vardır. Bunlardan en çok ilgimi çekenlerden biri dünyadaki gelişimin alt yapının (üretim ilişkilerinin) bir sonucu mu yoksa üst yapının (sosyal ilişkilerin) bir sonucu mu olduğudur.

Kavramları daha detaylı tanımlamak gerekirse toplumdaki tüm üretim ilişkileri ve bunları daha geniş şekilde çevreleyen ekonomik sistem toplumların alt yapısını oluştururken; din, aile, siyaset, hukuk, sanat, dil vb. ilişkiler ise toplumların üst yapısını oluşturur.

Üst yapı, alt yapıyı nasıl geliştirir diye soracak olursanız buna İslam dünyasının ilk yüzyıllarını verebilirim.

Siyasi olarak tek bir merkezde toplanan ve toprak sınırları olarak genişleyen İslam medeniyeti, önce Süryanilerden, sonra İran bölgesinden en son da Bizans’tan Yunan medeniyetine dair birçok önemli eser ele geçirdi.

Bu eserlerin çevirisiyle birlikte İslam Dünyası, gelişimine büyük bir ivme kazandırdı. Bu durum, üst yapının alt yapıyı olumlu etkilemesine bir örnektir.

Peki, üst yapıdaki olumsuz değişimler, alt yapıda da olumsuz değişimleri getirir mi diye sorabilirsiniz. Bu soruya da gene İslam medeniyetinden ve Roma’dan örnek vermek isterim.

Alt yapı ve üst yapı olarak döneminden çok daha önde olan bu iki medeniyette de üst yapı unsurlarının etkisiyle hızlı bir çöküş olmuştur.

İslam dünyasında Gazali’ nin görüşleri, Roma’da Sezar dönemi ve Sezar’dan sonraki dönem bu iki medeniyetin çöküşünü körüklemiştir.

Üst yapının alt yapıya olumlu ve olumsuz etkilerini tarihi örneklerle açıkladım. Aslında bu örnekleri de vermeden bir toplumdaki özgürlük ve siyasi hakların genişliğinden bahsederek üst yapının alt yapıya etkisini çok daha rahat anlayabiliriz.

Peki, alt yapının üst yapıya nasıl bir etkisi vardır? Alt yapı da tıpkı üst yapı gibi, bir ötekini olumlu ve olumsuz etkileyebilir mi?

Onu da gene tarihi örnekler üzerinden açıklayayım. Üst yapıda olduğu gibi ilk olarak olumlu etkiden bahsedecek olursam, iletişim ve bilgiye erişim teknolojilerinin gelişmesinin sonucu, insanların merakını giderme, eksiklerini karşılama, okuma ve öğrenme gibi ihtiyaçlarını gidermesi alt yapının üst yapıya olumlu bir etkisidir.

Alt yapının üst yapıya olumsuz etkisine örnek olarak da yüksek teknolojiye sahip sömürgeci düzenlerin, sömürdükleri coğrafyalardaki insanları sürekli çalıştırıp, bilgiden uzak tutmasını dolayısıyla bu insanların cahil kalmasını verebilirim.

Tabii bu bahsettiğim örnekler, olayların geçtiği zamanlarda iki etkenden hangisinin daha ağır bastığını ve diğerini etkilediğini açıklıyor. Zaman özelinde baktığımızda, ele aldığımız zamanda dünyayı geliştirenin alt yapı mı yoksa üst yapı mı olduğunu söylemek kolay.

Ancak bir zaman sınırlamasına gitmeden direkt olarak dünyayı geliştirmede baskın olan yapının hangisi olduğunu bulmak mümkün değildir.

Çünkü bu iki yapı da birbirinden bağımsız değildir hatta birbirleriyle sürekli olarak etkileşim halindedir. Bu yapılardan birinde ortaya çıkan değişimler ötekini de gayet tabii değiştirecektir.

Bu yüzden ne insanlar, ne toplumlar, ne devletler sadece üretimsel gelişme veyahut sadece sosyal gelişmeye odaklanmamalı, sürdürülebilir ve sağlıklı gelişimin ancak bir bütünlük içerisinde olabileceğini dikkate almalılardır.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Ahmet Doğru - Mesaj Gönder

# olarak, bir, nin

göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Demokrat Kocaeli Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Demokrat Kocaeli hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA), Anka Haber Ajansı (ANKA) tarafından servis edilen tüm haberler Demokrat Kocaeli editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Demokrat Kocaeli değil haberi geçen ajanstır.



Kocaeli Markaları

Demokrat Kocaeli, Kocaeli ile özdeşleşen markaları ağırlıyor.

+90 (262) 323 40 00
Reklam bilgi

Anket AK Parti’de hangi isim il Başkanı olmalı?
Tüm anketler