Balık hasreti

Ali Gündoğdu
Ali Gündoğdu

Hava bunaltıcı sıcak…

İnsanın hiçbir şey yiyesi gelmiyor.

Dört mevsim yenebilecek yegane besi, bence deniz ürünleridir.

Bizim kentimizde iki tane deniz var, ama deniz ürünü yok.

Denizlerde ev yasağı varken de yok, av sezonunda da yok!

Ereğli’de, Tavşancıl’da, Kefken’de, Bağırganlı’da halkın geçim kaynağı balıkçılık.

Ama deniz bize küs…

Balık çıkmıyor.

İzmit Körfezi’nde balık çeşitliliğinin artması için her yıl denize binlerce levrek ve kalkan yavrusu bırakıldı. Bu yavrular sağ kalır da büyürse, körfezimizden levrek ve kalkan tutup yiyeceğiz diye umutlanmıştık. Ancak, denize yavru balık bırakılması da meğer palavraymış.

İzmit Körfezi’nin akvaryum gibi olduğu günleri hatırlayanlar, sanırım o günlerde tekrar dönülmesini en çok arzulayanlardır. Vaktiyle İzmit Körfezi’nde her çeşit deniz canlısının, hatta fok balıklarının bile yaşadığını biliyor muydunuz?

Vaktiyle, Kocaeli Amatör Olta Balıkçıları Derneği üyesi, İzmitli mali müşavir Oktay Aydıner İzmit Körfezi’ndeki balık türlerinin 100 yıl önceki durumunu araştıran bir yazı kaleme almıştı. Bu yazıdan öğreniyoruz ki, İzmit Körfezi’nde bir asır önce her tür balık, hatta fok bile yaşıyormuş.

Türkiye’de Balık ve Balıkçılık” adlı kitap, alanında yazılmış, bilinen ilk eser… Yazarı Karekin Deveciyan.

Karekin Deveciyan, 1910-1917 yıllarında İstanbul Balıkhanesi Müdürlüğü, daha sonra da balık işleri müfettişliği yapmış, Düyun-u Umumiye’deki görevinden 1927 yılında emekli olduktan sonra 1964 yılında İstanbul’da vefatına kadar yaşadığı Ortaköy’de elinden olta düşmemiş bir amatör balıkçı.

1915’te “Balık ve Balıkçılık” adıyla, Osmanlıca,1926 yılında ise “Türkiye’de Balık ve Balıkçılık” adıyla Fransızca olarak yayınlanmış bu eser.

Daha sonraki yıllarda Fransızcasından Türkçeye çevrisi yapılan bu çok değerli kaynak eseri günümüzde de bulmak mümkün.

Gelelim, çok önemli bir kaynak eser olan bu kitapta İzmit’le alakalı olarak yazılanlara… Bir İzmitli olarak tüylerimi diken diken eden, beni hayrete düşüren okuduklarıma.

Bakın bir zamanlar, İstanbul Balık Haline İzmit Körfezi’nden avlanarak hangi balıklar gidermiş.

Öyle birkaç kasa falan da değil hani… Kilolarca...

Barbunya, hamsi, istavrit, ıstakoz, izmarit, kalkan, kefal, kolyoz, levrek, mercan, sardalya, torik, orkinos….

Bu kitaptan çok ilginç bir bilgi;

Fok balığına, Marmara Denizi’nde, özellikle de İzmit Körfezi’nde rastlanır imiş.

İzmit Körfezi, Marmara’nın zengin balık yatağıymış. Levrek, sinarit, mercan, karagöz, ispari, tekir, barbunya, kırlangıç, dil, pisi, Körfez’in yerli balıkları sayılırmış. Uskumru, kolyoz, palamut, torik, lüfer Körfez’e girerek yatak yaparmış.

Bu sayılan balık türlerinden kaçı bugün İzmit Körfezi’nde avlanabiliyor?

Bırakın avlanmasını, bu balık türlerinden çoğunun tekine dahi Körfez’de rastlamak mümkün değil.

Peki neden?

Bir zamanlar Körfez’de bolca av veren bu balıklar şimdi neden yoklar?

- Demokrat Kocaeli, Ali Gündoğdu tarafından kaleme alındı
https://demokratkocaeli.com/makale/8405268/ali-gundogdu/balik-hasreti